شب بیداری برای بسیاری از زنان، بهخصوص در دنیای پرمشغله امروز، تبدیل به یک عادت ناخواسته شده است. بعضیها بهخاطر کار، بعضی بهدلیل استفاده طولانی از موبایل و شبکههای اجتماعی و برخی هم بهدلیل بیخوابی یا اضطراب، شبها دیر میخوابند. در نگاه اول شاید شب بیداری فقط باعث خستگی روز بعد شود، اما واقعیت این است که اثرات آن بسیار عمیقتر از چیزی است که معمولا به آن فکر میکنیم.
بدن زنان بهطور طبیعی به ریتم شب و روز حساستر است. تغییرات هورمونی ماهانه، بارداری، شیردهی و حتی یائسگی باعث میشود خواب شبانه نقش مهمتری در سلامت زنان داشته باشد. وقتی این نظم بههم میریزد، بدن فرصت ترمیم، تنظیم هورمونها و بازیابی انرژی را از دست میدهد و این موضوع میتواند روی سلامت جسمی، روانی و حتی ظاهر فرد اثر بگذارد.
یکی از مهمترین عوارض شب بیداری برای زنان، بههم خوردن تعادل هورمونهاست. هورمونهایی که مسئول تنظیم چرخه قاعدگی، خلقوخو، اشتها و حتی خواب هستند، بیشتر در ساعات شب و هنگام خواب عمیق ترشح میشوند. وقتی فرد تا نیمههای شب بیدار میماند یا خوابش تکهتکه میشود، این هورمونها بهدرستی ترشح نمیشوند. نتیجه این وضعیت میتواند نامنظم شدن پریود، تشدید علائم قبل از قاعدگی، افزایش دردهای قاعدگی و حتی مشکلات باروری باشد.
شب بیداری همچنین ارتباط مستقیمی با افزایش وزن در زنان دارد. وقتی خواب شبانه کافی نباشد، بدن تمایل بیشتری به مصرف غذاهای پرکالری و شیرین پیدا میکند. از طرفی متابولیسم بدن کندتر میشود و چربیسوزی کاهش مییابد. بسیاری از زنانی که از اضافه وزن یا چربی شکمی شکایت دارند، بدون اینکه بدانند، سبک خواب نامناسب یکی از دلایل اصلی این مشکل در آنهاست.
تأثیر شب بیداری بر سلامت روان زنان هم قابل چشمپوشی نیست. کمخوابی و بیدار ماندن تا دیر وقت، باعث افزایش اضطراب، تحریکپذیری و نوسانات خلقی میشود. زنانی که شبها دیر میخوابند، بیشتر در معرض احساس افسردگی، بیحوصلگی و کاهش تمرکز در طول روز قرار میگیرند. این وضعیت میتواند روی روابط خانوادگی، عملکرد شغلی و کیفیت زندگی روزمره اثر منفی بگذارد.
سیستم ایمنی بدن زنان نیز از شب بیداری آسیب میبیند. بخش زیادی از ترمیم سلولها و تقویت سیستم دفاعی بدن در هنگام خواب شبانه اتفاق میافتد. وقتی این زمان از بدن گرفته میشود، احتمال ابتلا به سرماخوردگی، عفونتها و بیماریهای التهابی افزایش پیدا میکند. به همین دلیل زنانی که بهطور مداوم شب بیدار هستند، معمولا بیشتر بیمار میشوند یا دیرتر بهبود پیدا میکنند.
از نظر زیبایی و سلامت پوست، شب بیداری یکی از دشمنان اصلی پوست زنان محسوب میشود. در طول خواب شبانه، پوست فرصت بازسازی و ترمیم دارد. کمخوابی باعث کدر شدن پوست، افزایش چینوچروک، تیرگی دور چشم و حتی تشدید جوشها میشود. بسیاری از محصولات مراقبتی زمانی بیشترین اثر را دارند که بدن خواب کافی و منظم داشته باشد.
شب بیداری در درازمدت میتواند خطر ابتلا به برخی بیماریهای مزمن را در زنان افزایش دهد. مشکلات قلبی، افزایش فشار خون، دیابت و اختلالات هورمونی از جمله مواردی هستند که با کمخوابی مزمن و شب بیداری ارتباط دارند. این خطرات زمانی جدیتر میشوند که شب بیداری به یک عادت همیشگی تبدیل شود و سالها ادامه پیدا کند.
نکته مهم دیگر این است که شب بیداری روی کیفیت خواب نیز اثر منفی میگذارد. خوابیدن در ساعات نزدیک به صبح، حتی اگر طولانی باشد، کیفیت خواب شبانه را ندارد. بدن انسان برای خواب عمیق و مؤثر، به تاریکی شب و نظم ساعت بیولوژیک نیاز دارد. به همین دلیل خواب روزانه یا خواب دیرهنگام، جای خواب شب را نمیگیرد.
اگر شب بیداری بهدلیل کار یا مسئولیتهای خانوادگی اجتنابناپذیر است، بهتر است با ایجاد یک برنامه منظم خواب، کاهش نور صفحهنمایشها قبل از خواب و ایجاد محیط آرام، آسیبهای آن را کمتر کرد. اما در حالت ایدهآل، خوابیدن قبل از نیمهشب و داشتن خواب کافی، یکی از مهمترین سرمایهگذاریها برای سلامت زنان در هر سنی است.
سوالات متداول
آیا شب بیداری میتواند باعث نامنظم شدن پریود شود؟
بله، شب بیداری و کمخوابی میتواند ترشح هورمونها را مختل کند و در نتیجه چرخه قاعدگی نامنظم، دردناک یا حتی طولانیتر شود.
آیا خواب روز جای خواب شب را میگیرد؟
خیر، خواب روزانه هرچقدر هم طولانی باشد، کیفیت و اثر خواب شبانه را ندارد و نمیتواند تمام نیازهای بدن را جبران کند.
شب بیداری چه تأثیری روی وزن زنان دارد؟
شب بیداری باعث افزایش اشتها، میل به غذاهای ناسالم و کاهش سوختوساز بدن میشود و در نتیجه احتمال اضافه وزن را بالا میبرد.
بهترین ساعت خواب برای زنان چه زمانی است؟
بهطور کلی خوابیدن قبل از ساعت ۱۱ شب و داشتن ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه، بهترین حالت برای حفظ سلامت جسم و روان زنان است.
